Autor: aptekarzradzi.pl | 3 lutego 2018 | Dieta, Zdrowie, zioła
Autor: aptekarzradzi.pl | 3 lutego 2018 | Dieta, Zdrowie, zioła
Len zwyczajny (Linum usitatissimum L.) to roślina o szerokim zastosowaniu, znana ludzkości od tysięcy lat. Choć nie zamierzam omawiać jej kulturowego czy gospodarczego znaczenia, warto docenić, jak ważna jest w różnych dziedzinach. Z lnu pozyskuje się włókna, które służą do produkcji tkanin i sznurów, a nasiona dają olej wykorzystywany w kuchni, medycynie i kosmetyce. Ponadto, olej lniany znajduje zastosowanie w produkcji farb, pokostów oraz tworzyw sztucznych. Len stanowi także paszę dla zwierząt. Choć o gospodarczym znaczeniu lnu można pisać długo, moim celem jest zaprezentowanie jego właściwości odżywczych, leczniczych oraz pielęgnacyjnych, zwłaszcza w kontekście kosmetyki. W zielarstwie wykorzystuje się głównie nasiona (siemię lniane) oraz olej lniany.
- śluzy
- olej tłusty
- białko
- glikozydy cyjanogenne (m.in. linamaryna)
- fitosterole (beta-sytosterol, kampesterol)
- witaminy: A, B, E,
- błonnik
- mikro i makroelementy
- lignany
- cukry
Nasiona lnu
Siemię lniane jest głównie stosowane wewnętrznie jako łagodny środek przeczyszczający, który pobudza perystaltykę jelit. Działa także ochronnie na śluzówkę układu pokarmowego i oddechowego, co jest pomocne przy owrzodzeniach żołądka i dwunastnicy, nadkwasocie czy stanach zapalnych przełyku. Siemię lniane wspomaga również leczenie stanów zapalnych w obrębie układu pokarmowego oraz jest pomocne przy biegunkach i hemoroidach.
W leczeniu chorób dróg oddechowych nasiona lnu pomagają w usuwaniu zalegającej wydzieliny, co zapobiega zapaleniom oskrzeli.
Dodatkowo len wykazuje delikatne działanie przeciwzapalne i może wspierać leczenie chorób dróg żółciowych oraz moczowych. Cukrzykom poleca się siemię lniane, gdyż pomaga obniżyć poziom cukru we krwi.
Nasiona lnu, bogate w lignany, mogą również wspierać profilaktykę nowotworów piersi, narządów rodnych, jelita grubego, odbytnicy i prostaty, regulując poziom estrogenów. Lignany mają właściwości antyoksydacyjne i wspierają układ krwionośny. Dodatkowym efektem ich stosowania może być poprawa kondycji włosów. Siemię lniane może także służyć jako wypełniacz żołądka przy odchudzaniu, pod warunkiem picia dużej ilości płynów.
Zewnętrznie stosuje się je w formie okładów, naparów lub kataplazmów na stany zapalne skóry, wypryski i wrzody, mając działanie zmiękczające.
Olej lniany
Olej lniany, znany ze swojego kluczowego zastosowania w diecie dr Budwig, tłoczony na zimno i nie filtrowany, nie nadaje się do smażenia. Jest skuteczny w problemach z przewodem pokarmowym, posiada działanie przeciwzapalne i pomaga zapobiegać kamieniom żółciowym oraz zaparciom. Jest także używany w profilaktyce antycholesterolowej i pomaga obniżyć poziom cukru we krwi. Olej lniany jest bogaty w nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym omega-3 (kwas α-linolenowy) oraz omega-6.
Stosowany na skórę, olej lniany przynosi ulgę w przypadku suchej, pękającej lub łuszczącej się skóry. Jest pomocny w leczeniu trądziku, alergii, odleżyn i oparzeń. W kosmetyce olej lniany ma szerokie zastosowanie, poprawiając kondycję włosów, zapobiegając łysieniu, a także stosowany w leczeniu łupieżu. Dodaje się go do kremów, mydeł, a także może być używany do maseczek regenerujących, łagodzących i przeciwzapalnych. Olej lniany można stosować na zimno do potraw lub przyjmować codziennie w ilości 1-2 łyżek.
Stosowanie lnu
Len można spożywać w całości lub po zmieleniu, przy czym zmielone nasiona zapewniają łatwiejszy dostęp do składników odżywczych. Warto mielić je tuż przed spożyciem, ponieważ po wystawieniu na powietrze szybko się utleniają i tracą część swoich właściwości. Zmielone siemię lniane można wykorzystywać w maceratach i odwarach (wskazówki poniżej), a także przyjmować bezpośrednio na łyżce, pamiętając o odpowiedniej ilości płynów – najlepiej w proporcji 1 część nasion do 10 części wody. Na rynku dostępne jest również mielone siemię lniane odtłuszczone, które jest mniej kaloryczne, ale pozbawione witamin zawartych w oleju obecnym w nasionach.
Siemię lniane i olej lniany mają szerokie zastosowanie kulinarne, niekoniecznie musząc być stosowane jako lekarstwo. Można je dodawać do różnych potraw, takich jak wypieki (np. posypując nimi pieczywo) czy płatki śniadaniowe. Olej lniany świetnie nadaje się do sałatek i koktajli.
Na zaparcia
Jedną łyżkę nasion (w całości) należy zalać pół szklanki wody o temperaturze pokojowej i odczekać 6-8 godzin, aż nasiona spęcznieją. Powstałą zawiesinę (łącznie z nasionami) należy spożyć dwa razy dziennie, pół godziny przed posiłkiem. Należy również odczekać pół godziny przed zażyciem leków. Działanie przeczyszczające pojawia się zazwyczaj po 12-24 godzinach.
Działanie osłaniające
Macerat:
Jedną łyżeczkę nasion (całych lub zmielonych) zalewa się szklanką wody w temperaturze pokojowej. Po 6-8 godzinach powstaje kleik, który należy wypić. Dorosłym można spożywać go z nasionami lub po przecedzeniu, 2-3 razy dziennie. U dzieci (od 3-6 kg wagi) należy podać przecedzony macerat, w dawkach odpowiednich do wieku, np. niemowlętom 1-2 łyżki, a 5-latkowi 50 ml.
Odwar:
Dwie łyżki nasion lnu należy zalać szklanką wody, doprowadzić do wrzenia, gotować przez 10 minut, a potem przecedzić. Odwar pić dwa razy dziennie, po pół szklanki, między posiłkami.
Kataplazm na choroby skóry:
Jedną łyżkę zmielonych nasion zalewa się pół szklanki wrzątku i czeka, aż całość ostygnie. Następnie owija się ją w gazę lub płótno i przykłada na chorą skórę.
Ostrzeżenia i przeciwwskazania
Zmielone nasiona lnu pęcznieją szybciej w żołądku, przez co działanie przeczyszczające jest opóźnione w porównaniu do całych nasion, które zwiększają objętość dopiero w dalszej części przewodu pokarmowego. U dzieci należy stosować tylko przecedzone odwary i maceraty.
Len nie jest zalecany dla osób uczulonych na niego, a także w przypadku niedrożności jelit czy rozdęcia jelita grubego. Kobiety z nowotworami zależnymi od estrogenów powinny unikać lnu. Dodatkowo, osoby mające problemy z przełykaniem, niezdiagnozowane krwawienia z odbytu lub przedłużające się zaparcia (ponad 2 tygodnie) powinny powstrzymać się od stosowania siemienia lnianego.
Len należy zażywać co najmniej 30 minut przed posiłkiem i nie stosować leków przez 30 minut do godziny po spożyciu, gdyż mogą one zaburzać wchłanianie. Nie należy go łączyć z lekami przeciwbiegunkowymi ani przeciwkaszlowymi. Kobiety w ciąży i karmiące powinny unikać lnu. Częstym efektem ubocznym jest wzdęcie, dlatego ważne jest picie odpowiedniej ilości płynów. Nadmierne spożycie nasion lnu może prowadzić do bólu brzucha.
Często pojawiają się obawy, że nasiona lnu mogą być toksyczne. Faktem jest, że zawierają one glikozydy cyjanogenne, które w pewnych warunkach mogą przekształcać się w cyjanowodór. Jednak to dotyczy tylko zmielonych nasion. Z własnego doświadczenia wiem, że len nie działa jak trucizna, którą można by wypić z fiolki – to nie tak działa! Ważne jest, aby podchodzić do tego z rozsądkiem. Jak więc stosować siemię lniane, aby było bezpieczne?
Nasiona dostępne na rynku pochodzą z odmian o niskiej zawartości substancji potencjalnie szkodliwych, więc są bezpieczne. Jeśli zależy nam na działaniu przeczyszczającym lub osłaniającym, możemy stosować nasiona w całości, nie mieląc ich. Wówczas nie musimy się martwić o toksyczne związki. Jeśli zdecydujemy się na zmielone nasiona, warto nie przekraczać 1-2 łyżek dziennie i stosować je na zimno. Takie dawkowanie nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia.
Len jest bezpieczną rośliną leczniczą, która pomaga dbać o zdrowie i urodę. Choć ta niepozorna roślina towarzyszy ludzkości od wieków, często nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele razy korzystamy z jej dobrodziejstw. Świadome jej stosowanie w codziennym życiu, zgodne z najnowszymi badaniami, przynosi korzyści dla naszego organizmu.