Autor: aptekarzradzi.pl | 5 stycznia 2018 | zioła
Autor: aptekarzradzi.pl | 5 stycznia 2018 | zioła
Szałwia lekarska (Salvia officinalis) to jedno z najpopularniejszych ziół, stosowane od wieków ze względu na potwierdzoną skuteczność, a nie chwilowe trendy. Choć wielu z nas kojarzy ją głównie z płukaniem ust przy stanach zapalnych lub gardła w razie bólu, warto o niej pisać z dwóch powodów. Po pierwsze, tradycyjne, sprawdzone metody zasługują na przypomnienie i popularyzację. Po drugie, współczesne badania naukowe wciąż odkrywają nowe właściwości i zastosowania tej znanej rośliny.
W ziołolecznictwie wykorzystuje się głównie liście szałwii (Folium Salviae).
- olejki eteryczne – między innymi tujon, cyneol i kamfora, borneol, pinen
- garbniki
- fenolokwasy
- saponiny
- trójterpeny
- flawonoidy
- substancje goryczowe
- żywice
- sitosterol
- kwasy organiczne
- witaminy: B1 , PP, C
Tradycyjne zastosowania szałwii, takie jak płukanie ust przy stanach zapalnych w jamie ustnej i gardle, wynikają z jej właściwości przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych, przeciwwirusowych oraz przeciwgrzybiczych. Dodatkowo szałwia działa ściągająco, co wspomaga obkurczanie tkanek i przyspiesza ustępowanie stanów chorobowych.
Mniej znane jest jej korzystne działanie na układ pokarmowy. Dzięki właściwościom żółciopędnym może łagodzić problemy z wątrobą i pomagać w walce ze zgagą. Efekt ściągający sprawdza się przy biegunkach, a szałwia wspiera również trawienie, zmniejsza wzdęcia i nudności. Kolejną zaletą szałwii jest jej zdolność do redukcji nadmiernego pocenia się, co czyni ją szczególnie polecaną kobietom w okresie menopauzy. Zioło to może także zwiększać krwawienia miesiączkowe. Ponadto szałwia obniża poziom cukru we krwi, co czyni ją przydatną w początkowym stadium cukrzycy.
Szałwia znajduje zastosowanie także w pielęgnacji skóry i włosów. Pomaga w leczeniu trudno gojących się ran, oparzeń, owrzodzeń, a także problemów takich jak trądzik czy łojotok. Płukanki z szałwii poleca się osobom z łupieżem, przetłuszczającymi się włosami oraz osłabionymi i wypadającymi włosami. Właściwości te docenili producenci kosmetyków, którzy dodają ekstrakty z szałwii do szamponów, kremów i innych preparatów pielęgnacyjnych. Jednak aby mieć pewność co do ich skuteczności, warto wybierać produkty naturalne z dużą zawartością roślinnych składników aktywnych i łagodnymi detergentami.
Szałwia sprawdza się również w okładach na zapalenie spojówek oraz w nasiadówkach przy stanach zapalnych narządów płciowych i odbytu. Można ją stosować w mieszankach ziół do kąpieli. Dzięki zawartości sitosterolu szałwia może mieć działanie antycholesterolowe i ochronne na gruczoł krokowy.
Obiecujące badania wskazują także na możliwość wykorzystania szałwii w leczeniu choroby Alzheimera. W przypadku dzieci bezpieczniejszy może być olejek *Salvia lavandulaefolia*, który nie zawiera tujonu, a zawiera zwiększoną ilość cyneolu. Tradycyjna *Salvia officinalis* może być stosowana u dzieci wyłącznie zewnętrznie, np. do płukania jamy ustnej, przy czym należy pilnować, aby dziecko nie połknęło roztworu.
Napar z szałwii
Jednym z najczęstszych zastosowań szałwii jest przygotowywanie naparów. Można je wykorzystywać do płukania jamy ustnej i gardła. Napar przygotowuje się, zalewając 1-2 łyżki suszonych liści szklanką wrzącej wody. Należy przykryć naczynie i odczekać około 15 minut, a następnie przecedzić. Taki napar można pić 2-3 razy dziennie.
Na nadmierne pocenie się poleca się napar z 1-2 łyżeczek suszu zalanych 3/4 szklanki wrzątku. Po 15 minutach napar należy odcedzić i pić raz dziennie.
Do płukania gardła i ust używa się naparu z 2 łyżeczek liści szałwii zalanych 100 ml wrzącej wody. Po wystudzeniu i odcedzeniu stosuje się go 2-4 razy dziennie. Ten sam napar można wykorzystać do kompresów na skórę, które również stosuje się 2-4 razy dziennie.
Ważna uwaga!
Napar zawsze powinien być świeżo przygotowany. Trzymanie go w termosie lub przechowywanie przez dłuższy czas obniża jego skuteczność.
Gotowe produkty z szałwii
W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są różne preparaty na bazie szałwii, takie jak żele, wyciągi spirytusowe czy tabletki. Mogą zawierać samą szałwię lub być składnikiem mieszanek ziołowych. Informacje o ich dawkowaniu znajdują się na ulotkach lub opakowaniach. Popularne są także herbaty z szałwii w formie ekspresowej (fix) i sypanej, a także mieszanki ziołowe do zaparzania, np. Dentosept czy Enterosol.
Inne zastosowania szałwii
Dzięki wysokiej zawartości olejków eterycznych szałwia znajduje zastosowanie w leczniczych parówkach na cerę i kosmetycznych maseczkach. Olejki eteryczne z szałwii są także wykorzystywane w produkcji perfum i wód toaletowych. Z szałwii wytwarza się olejek, który ma szerokie zastosowanie w kosmetyce i medycynie naturalnej.
Ostrzeżenia dotyczące stosowania szałwii
- Szałwii nie należy podawać dzieciom do spożycia, a w przypadku małych dzieci jej stosowanie jest całkowicie niewskazane.
- Unikaj jej wewnętrznego stosowania w połączeniu z lekami nasennymi, przeciwlękowymi oraz przeciwpadaczkowymi.
- Kobiety karmiące powinny skonsultować jej stosowanie z lekarzem, a kobiety w ciąży powinny całkowicie z niej zrezygnować.
- Po spożyciu szałwii nie zaleca się prowadzenia pojazdów.
- Przed rozpoczęciem stosowania warto sprawdzić, czy nie występuje uczulenie na tę roślinę. Choć reakcje alergiczne zdarzają się rzadko, na początku warto uważnie obserwować reakcję organizmu.
Ważne!
Szałwia zawiera tujon i kamforę, które w większych ilościach mogą być toksyczne. Nie należy stosować szałwii nieprzerwanie dłużej niż dwa tygodnie.
Szałwia od wieków znajduje zastosowanie jako przyprawa kulinarna. Wykorzystuje się zarówno jej świeże, jak i suszone liście, szczególnie polecane do mięs. Stosuje się ją także do nacierania ryb morskich w celu redukcji ich intensywnego zapachu. Ponadto dodaje się szałwię do octów oraz do aromatyzowania alkoholi.
Mimo swojej powszechności, szałwia lekarska wciąż pozostaje niezastąpioną rośliną w medycynie, kuchni i kosmetyce. Ważne jest jednak, aby używać jej z rozwagą, gdyż zawarte w niej związki mogą przynieść zarówno korzyści zdrowotne, jak i skutki uboczne. Najnowsze badania nad tą rośliną pokazują, że nawet zioła znane od wieków mogą kryć w sobie nieodkryte jeszcze właściwości. Warto więc korzystać z dobrodziejstw szałwii i z niecierpliwością wyczekiwać wyników kolejnych odkryć naukowych.