Autor: aptekarzradzi.pl | 11 grudnia 2016 | Zdrowie
Wielu pacjentów zmaga się z przewlekłymi zaparciami, które mogą dotyczyć osób w każdym wieku, choć częściej występują u osób starszych. Często zgłaszają się do aptekarza, szukając porady, jakie środki warto stosować przy tego typu dolegliwościach. Zaparcia dzielimy na dwa rodzaje: pierwotne i wtórne. Zaparcia pierwotne wynikają z opóźnionego pasażu jelitowego lub zespołu jelita drażliwego. Z kolei zaparcia wtórne mogą być efektem niezdrowego trybu życia, chorób, przyjmowanych leków lub czynników psychicznych, szczególnie u małych dzieci.
Zajmijmy się teraz zaparciami u dzieci. Często są one wynikiem nieodpowiedniej diety i mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia. Rodzice często skarżą się na problemy związane z kolkami, luźnymi stolcami lub zaparciami u niemowląt, zwłaszcza po zmianie karmienia naturalnego na sztuczne. Jeden epizod, w którym dziecko odczuwa dyskomfort lub ból przy wypróżnianiu, może sprawić, że zacznie unikać tej czynności w przyszłości, obawiając się nieprzyjemnych doznań, co prowadzi do przewlekłych zaparć nawykowych. Ważne jest szybkie reagowanie rodziców. Przy pierwszych objawach zaparcia należy zmniejszyć stres i ból, by dziecko nie kojarzyło wypróżniania z nieprzyjemnymi odczuciami. Kluczowe w regulowaniu wypróżnień są probiotyki. Walczyłam przez trzy lata z zaparciami u mojego dziecka.
Przesłuchałam wiele rad, zrobiłam wszelkie dostępne badania gastroenterologiczne i alergologiczne, a potem wyciągnęłam wnioski. Po pierwsze, ograniczyłam słodycze – także te w postaci słodkich serków i jogurtów. Dzieciom łakomym na słodkości polecałam domowe ciasteczka z płatków owsianych, otrębów i suszonych owoców, a także sezamki z siemieniem lnianym i miodem w mniejszych ilościach. Dieta, i to odpowiednio zbilansowana, to podstawa – regularne spożywanie owoców, warzyw, mięsa. Stosowanie zdrowej diety u małych dzieci bywa trudne, ale są różne sposoby na zachęcenie ich do jedzenia produktów, które na początku mogą im nie smakować – wystarczy je podać w atrakcyjnej formie, którą zaakceptują.
Kiedy zaparcia stają się nawykowe, konieczne jest podjęcie leczenia. Należy rozmiękczyć kał przy pomocy makrogolu. Kiedy ja zaczynałam go stosować, był on zalecany dopiero dla dzieci od 12. roku życia, ale teraz możemy go stosować już u maluchów od 6. miesiąca życia. Dodatkowo codziennie podajemy probiotyki. Ważne jest też dbanie o skórę dziecka, szczególnie jeśli pojawiają się podrażnienia spowodowane twardym stolcem. Należy stosować oliwkę lub tłusty krem, smarując skórę wokół odbytu. Jeśli dziecko ma krwawienie przy wypróżnianiu, warto użyć kremu gojącego (np. na hemoroidy). Warto jednak pamiętać, że zaparcia mogą mieć także inne przyczyny, takie jak choroby czy leki stosowane w leczeniu. Konsultacja z lekarzem gastroenterologiem jest ważna, by wykluczyć inne przyczyny i odpowiednio leczyć objawy.
Jednym z głównych problemów u pacjentów jest niedostateczna ilość płynów i błonnika w diecie. Zaparcia u osób starszych często wynikają z chorób lub stosowanych leków na różne schorzenia. Często jest to wynik stosowania wielu sprzecznych terapii, gdzie nadmiar leków prowadzi do nowych dolegliwości, ale to temat na osobny wpis. Nie ma jednej uniwersalnej metody na rozwiązanie tego problemu, a coraz więcej osób zmaga się z wolnym pasażem jelitowym lub zespołem jelita drażliwego (zaparcia przeplatane biegunkami).
Pomyślałam o kilku podstawowych zasadach, które mogą pomóc w walce z zaparciami u dorosłych. Jeśli jesteśmy zdrowi, powinniśmy:
• regularnie się ruszać, na przykład spacerować
• pić co najmniej dwa litry płynów dziennie (woda, kawa, herbata, zupy)
• stosować dietę bogatą w błonnik
Osobiście jestem przeciwniczką stosowania leków przeczyszczających, ponieważ mogą one drażnić jelita. Najpierw warto zastanowić się, czy zaparcia objawiają się rzadkimi (raz na tydzień lub rzadziej) wypróżnieniami, ale nie towarzyszy im twardy stolec (to problem zwolnionego pasażu jelitowego), czy też pojawia się twardy, zbity stolec, nawet jeśli odstęp między wypróżnieniami wynosi trzy dni.
Warto zacząć od probiotyków, ponieważ prawidłowa flora bakteryjna jest kluczowa dla regularnych wypróżnień (i nie tylko!). Pomaga również w zapobieganiu grzybicy przewodu pokarmowego, która może prowadzić do alergii i zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. Dobrym rozwiązaniem jest także zwiększenie ilości błonnika w diecie, na przykład poprzez owsiankę z suszonymi owocami. Zioła takie jak siemię lniane, babka płesznik czy kozieradka, które zawierają śluzy, również mogą pomóc.
Jeśli naturalne metody nie przynoszą efektów, warto zbadać przyczynę zaparć. Może być konieczna konsultacja z lekarzem. Farmaceuta w aptece również może polecić inne leki, ale diagnoza gastroenterologa będzie kluczowa, aby ustalić odpowiednią formę leczenia. Często zaparcia leczy się metodą prób i błędów, ponieważ każdy organizm reaguje na leki inaczej, zwłaszcza w przypadku osób z „leniwych jelit”.
Temat jest bardzo obszerny, więc na pewno będę do niego wracać, aby rozwiać ewentualne wątpliwości.